Khi sầu riêng bước vào giai đoạn nuôi trái, nhiều nông dân thường chú trọng hơn đến việc bón phân để cây có đủ dưỡng chất, giúp trái phát triển tốt. Tuy nhiên, cây cần dinh dưỡng không chỉ bắt đầu từ khi trái đã hình thành.
Sầu riêng trải qua nhiều giai đoạn sinh trưởng khác nhau. Cây cần nguồn dinh dưỡng để phát triển rễ, cành lá, phục hồi sau khi thu hoạch, phân hóa mầm hoa, ra hoa, đậu trái và tiếp tục nuôi trái. Vì thế, nếu chỉ tập trung bón phân ở giai đoạn mang trái mà xem nhẹ những giai đoạn trước đó, cây có thể gặp khó khăn trong việc duy trì sức khỏe và khả năng mang trái ổn định.
Mỗi giai đoạn, cây sầu riêng có một nhu cầu khác nhau
Sầu riêng không cần một chế độ dinh dưỡng giống nhau trong suốt vụ. Khi cây chuyển từ giai đoạn phục hồi, ra hoa đến nuôi trái, nhu cầu dinh dưỡng cũng thay đổi theo.
- Sau thu hoạch: Đây là giai đoạn cây cần phục hồi sức và phát triển cơi đọt mới sau thời gian mang trái. Bà con nên chú ý chăm bộ rễ, bộ lá và cành để cây lấy lại sức, tích lũy dinh dưỡng cho vụ tiếp theo.
- Trước và trong giai đoạn ra hoa: Cây cần được chăm sóc để chuẩn bị và phân hóa mầm hoa. Lúc này không nên chỉ nhìn vào lượng phân bón mà cần theo dõi tình trạng cây, đặc biệt là sức cây và mức độ phát triển của đọt.
- Giai đoạn đậu trái: Khi hoa đã đậu, cây bắt đầu chuyển sang nuôi trái. Đây là lúc cần chú ý giữ trái và duy trì sức cây, bởi cây vừa phải nuôi trái vừa tiếp tục duy trì bộ lá, bộ rễ.
- Giai đoạn nuôi trái: Nhu cầu dinh dưỡng tăng theo quá trình phát triển của trái. Tuy nhiên, không có nghĩa là cứ tăng lượng phân thì trái sẽ phát triển tốt. Việc bón phân cần căn cứ vào số lượng trái, sức cây, tình trạng đất và điều kiện thời tiết để điều chỉnh phù hợp.
Như vậy, dinh dưỡng cho sầu riêng cần được tính xuyên suốt cả vụ. Chăm tốt từ sau thu hoạch và chuẩn bị đúng trước khi ra hoa sẽ giúp cây có nền tảng tốt hơn khi bước vào giai đoạn mang trái, thay vì chỉ tập trung bổ sung dinh dưỡng khi trái đã lớn.
Vì sao không nên dồn phân vào giai đoạn nuôi trái?
Nếu cây chưa phục hồi tốt sau thu hoạch, bộ lá ít hoặc bộ rễ yếu thì đến giai đoạn nuôi trái mới tăng phân cũng khó bù lại phần dinh dưỡng đã thiếu trước đó. Vì vậy, cây cần được chuẩn bị nền dinh dưỡng từ sớm.
Khi mang trái, sầu riêng vừa phải cung cấp dinh dưỡng cho trái, vừa duy trì bộ rễ, lá và cành. Cây có sức khỏe tốt từ trước sẽ đáp ứng nhu cầu này thuận lợi hơn.
Ngoài ra, bón nhiều phân cùng lúc không đồng nghĩa cây sẽ hấp thu tốt hơn. Lượng phân cần phù hợp với sức cây, số lượng trái và tình trạng đất. Bón quá mức hoặc không đúng thời điểm còn có thể gây mất cân đối dinh dưỡng, ảnh hưởng đến bộ rễ.
Vì vậy, nên chia dinh dưỡng theo từng giai đoạn, thay vì chờ đến lúc nuôi trái mới tập trung bón nhiều phân.
Bộ lá và bộ rễ cũng cần được chú ý
Khi chăm sầu riêng mang trái, bà con không nên chỉ tập trung vào kích thước và tốc độ lớn của trái. Bộ lá và bộ rễ khỏe là điều kiện để cây duy trì sức trong suốt thời gian mang trái.
Bộ lá giúp cây quang hợp, còn bộ rễ đảm nhiệm việc hấp thu nước và dinh dưỡng. Nếu lá yếu, rễ kém hoặc cây sinh trưởng mất cân đối thì khả năng nuôi trái cũng bị ảnh hưởng.
Vì vậy, sau mỗi vụ thu hoạch, cần ưu tiên phục hồi bộ rễ, nuôi lại bộ lá và tạo cơi đọt khỏe, từ đó chuẩn bị nền cây tốt hơn cho vụ tiếp theo.
Bón phân cần đi cùng với quản lý đất và nước
Bón phân cho sầu riêng không thể tách rời việc quản lý đất và nước. Đất quá chặt, thoát nước kém hoặc bộ rễ bị tổn thương đều có thể làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng của cây.
Vì vậy, khi cây sinh trưởng kém, bà con không nên vội tăng lượng phân. Trước hết cần kiểm tra độ ẩm đất, khả năng thoát nước, tình trạng bộ rễ và bộ lá để tìm đúng nguyên nhân.
Khi đất có độ ẩm phù hợp, thoát nước tốt và bộ rễ khỏe, cây sẽ có điều kiện hấp thu và sử dụng dinh dưỡng hiệu quả hơn. Đây là lý do việc bón phân cần được thực hiện đồng thời với chăm đất, quản lý nước và bảo vệ bộ rễ.
Không phải cứ nhiều phân là trái sẽ tốt
Mục tiêu của việc bón phân là đáp ứng đúng nhu cầu của cây ở từng giai đoạn, không phải càng nhiều càng tốt.
Khi nuôi trái, bà con nên theo dõi sức cây, số lượng trái và tình trạng đất để điều chỉnh lượng phân phù hợp. Dinh dưỡng cũng cần được kết hợp với tưới nước, quản lý bộ rễ, tán cây và phòng trừ sâu bệnh để cây phát triển cân đối.
Không nên tự ý tăng liều hoặc phối trộn nhiều loại phân với mong muốn trái lớn nhanh. Với vườn sản xuất hàng hóa, ghi chép lượng phân và thời điểm sử dụng sẽ giúp bà con dễ theo dõi, đánh giá và điều chỉnh cách chăm sóc cho những vụ sau.
Chăm dinh dưỡng cho cả vụ, không chỉ một giai đoạn
Một vụ sầu riêng tốt cần được chuẩn bị từ sớm. Sau thu hoạch là giai đoạn phục hồi; trước khi ra hoa cần chuẩn bị cho cây; khi đậu trái cần quản lý phù hợp; đến giai đoạn nuôi trái thì tiếp tục duy trì sức cây và đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng.
Vì vậy, thay vì chỉ tập trung vào thời điểm trái đang lớn, bà con nên xây dựng kế hoạch chăm sóc dinh dưỡng xuyên suốt vụ. Cây được chăm sóc cân đối từ đầu sẽ có điều kiện phát triển ổn định hơn và giảm áp lực phải “bù” dinh dưỡng vào giai đoạn cuối.
Bón phân cho sầu riêng không đơn thuần là chọn loại phân nào hay bón bao nhiêu, mà quan trọng là hiểu cây đang ở giai đoạn nào và cần gì ở thời điểm đó. Khi kết hợp dinh dưỡng với quản lý đất, nước, bộ rễ và tán cây, việc chăm sóc sẽ chủ động hơn và phù hợp hơn với mục tiêu sản xuất lâu dài.